Τουλάχιστον 98 νεκροί ή αγνοούμενοι πρόσφυγες/ισσες στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας το 2025
28 θανατηφόρα περιστατικά, εκ των οποίων 16 ναυάγια
Τουλάχιστον 58 πρόσφυγες και προσφύγισσες ανασύρθηκαν νεκροί/ες και ακόμα 40 αγνοούνται (και θεωρούνται πλέον νεκροί) σε 28 θανατηφόρα περιστατικά (εκ των οποίων 16 ναυάγια) στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας το 2025.
Περιεχόμενα
Τα στοιχεία για το 2025
Τα στοιχεία που δημοσιεύουμε βασίζονται στη δική μας συστηματική καταγραφή και επεξεργασία για το σύνολο του έτους, με βάση τις ανακοινώσεις του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής (Ε.Λ. – ΕΛ.ΑΚΤ.) και του Τουρκικού Λιμενικού, της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, δημοσιεύματα ελληνικών και διεθνών ΜΜΕ, καθώς και τις καταγραφές του Missing Migrants Project του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, του Alarm Phone και του Aegean Boat Report, αλλά και στη συλλογή στοιχείων της οργάνωσης Collective Aid. Εδώ βρίσκονται τα αντίστοιχα στοιχεία που είχαμε καταγράψει για το 2024.
Από τα 28 θανατηφόρα περιστατικά με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες, 14 σημειώθηκαν στο Βόρειο Αιγαίο, 11 στο Νότιο Αιγαίο και 3 στην Κρήτη. Τα περισσότερα περιστατικά με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες εντοπίζονται στη θαλάσσια ζώνη της Λέσβου (7) και του Φαρμακονησίου (5). Το τέταρτο τρίμηνο του έτους συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών και θυμάτων· το ναυάγιο ανοιχτά της Ιεράπετρας, με 17 νεκρούς/ές και 15 αγνοούμενους/ες, ξεχωρίζει ως ένα από τα πιο καταστροφικά περιστατικά των τελευταίων ετών στα ελληνικά ύδατα. Επιπλέον, το 2025 καταγράφηκαν τουλάχιστον 18 γυναίκες και 10 παιδιά νεκρά ή αγνοούμενα.
Επιπλέον, καταγράψαμε 23 σορούς που εντοπίστηκαν χωρίς να συνδέονται με συγκεκριμένο ναυάγιο ή περιστατικό και δεν περιλαμβάνονται στους παραπάνω αριθμούς. Πολλές σοροί βρέθηκαν σε προχωρημένη σήψη, καθιστώντας την ταυτοποίηση των ανθρώπων αυτών εξαιρετικά δύσκολη.
Στην τουρκική πλευρά του Αιγαίου, καταγράψαμε τουλάχιστον 53 νεκρούς και 3 αγνοούμενους σε 10 περιστατικά. Η δημοσίευση των επίσημων τουρκικών δεδομένων είναι αρκετά σύνθετη, γεγονός που σημαίνει ότι οι αριθμοί αυτοί δεν είναι εξαντλητικοί.
Συνολικά, χωρίς τις μεμονωμένες σορούς που εντοπίστηκαν, και στις δύο πλευρές του Αιγαίου και την ευρύτερη περιοχή της Κρήτης, τουλάχιστον 154 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται το 2025 σε 38 θανατηφόρα περιστατικά.
Σε κάποια από αυτά τα περιστατικά υπάρχουν καταγεγραμμένες αναφορές για ενέργειες που χρήζουν ανεξάρτητης διερεύνησης ως πιθανές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άσκησης βίας στα σύνορα.
Η εικόνα αυτή παραμένει ελλιπής. Σύμφωνα με εκθέσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ενδεικτικά εδώ και εδώ), ο πραγματικός αριθμός νεκρών και αγνοουμένων στη Μεσόγειο είναι πιθανό να είναι υψηλότερος, καθώς πολλά ναυάγια δεν αναφέρονται ή δεν εντοπίζονται ποτέ, ιδιαίτερα στην Κεντρική Μεσόγειο. Επιπλέον, πολλές φορές τα ναυάγια σε αυτή τη διαδρομή έχουν εξαιρετικά τραγικό απολογισμό θυμάτων γιατί γίνονται σε ανοιχτό πέλαγος. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) καταγράφει 197 νεκρούς και αγνοούμενους/ες σε 17 θανατηφόρα περιστατικά στις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Λιβύης και της Αιγύπτου.
Ενδεικτικά θανατηφόρα ναυάγια του 2025
Στις 22 Μαρτίου, στο Φαρμακονήσι, ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους ένας άντρας και δύο ανήλικα· τα παιδιά επανήλθαν χάρη στην άμεση παροχή πρώτων βοηθειών. Στις 26 Ιουνίου, εντοπίστηκε νεκρός ο 7χρονος πρόσφυγας που αγνοούνταν επί τρεις ημέρες σε ναυάγιο κοντά στο Φαρμακονήσι: το σώμα του βρέθηκε τελικά από την τουρκική ακτοφυλακή στις τουρκικές ακτές ενώ η διαδικασία επίσημης ταυτοποίησης του βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη με την συνδρομή της RSA. Στις 11 Νοεμβρίου, σε ναυάγιο κοντά στη Γαύδο, ανασύρθηκαν 3 σοροί, μιας γυναίκας και δύο αντρών, δεκατρία τουλάχιστον άτομα αγνοούνται ενώ κυκλοφόρησε συγκλονιστικό βίντεο με τους ανθρώπους να ζητούν βοήθεια αμέσως πριν τη βύθιση της λέμβου τους παρουσία του σκάφους της Ευρωπαϊκής Συνοριακής και Ακτοφυλακής – Frontex που έσπευσε για παροχή βοήθειας. Στις 8 Δεκεμβρίου, ένα 12χρονο αγόρι διαμελίστηκε από προπέλα σκάφους στη Σάμο. Στις 25 Δεκεμβρίου, ανήλικο κορίτσι αγνοούνταν και δεν βρέθηκε ποτέ, μετά από περιστατικό στο Φαρμακονήσι.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό ήταν το ναυάγιο της 3ης Απριλίου 2025, ανοιχτά της Σκάλας Συκαμνιάς στη Λέσβο, όπου επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους τρεις γυναίκες και τρία παιδιά. Η RSA ανέλαβε από την επόμενη μέρα την εκπροσώπηση των περισσότερων επιζώντων/ουσών και των οικογενειών των θυμάτων, συντονίζοντας τις διαδικασίες επικοινωνίας με τις αρμόδιες αρχές ώστε να καταστεί δυνατή η ταυτοποίηση και η ταφή των νεκρών, που για κάποιους διήρκεσαν τρεις μήνες. Όπως σημείωσε η Έφη Λατσούδη, κοινωνική επιστήμονας στην RSA: «Οι πολιτικές που σκοτώνουν στα σύνορα έχουν βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες ζωές. Το ζήτημα δεν είναι μόνο να στεκόμαστε δίπλα στις οικογένειες την ώρα της ταφής. Το ζήτημα είναι τι κάνουμε για να σταματήσουμε να θάβουμε ανθρώπους.» Σημειώνεται ότι ένας από τους επιζώντες του ναυαγίου, πρόσφυγας που έχασε τη σύζυγο και το δίχρονο παιδί του, ο οποίος κατηγορήθηκε ως οδηγός της βάρκας για μεταφορά και πρόκληση ναυαγίου, αθωώθηκε πριν λίγες μέρες, στις 5 Μαρτίου 2026, από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου, με την υποστήριξη δικηγόρων της RSA και του Legal Centre Lesvos. Η υπόθεση αυτή ανέδειξε για ακόμη μία φορά την άδικη ποινικοποίηση επιζώντων προσφύγων.
Τέλος, παρότι εκτός του χρονικού πλαισίου του 2025, δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στην πολύνεκρη τραγωδία που συνέβη στη Χίο στις 3 Φεβρουαρίου 2026, μετά από σύγκρουση σκάφους του Λιμενικού με βάρκα που μετέφερε πρόσφυγες. Δεκαπέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και ένα παιδί εξακολουθεί να αγνοείται. Όλοι οι διασωθέντες υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς, με μία γυναίκα να παραμένει σε κρίσιμη κατάσταση. Το περιστατικό αυτό εγείρει, για ακόμη μια φορά, σοβαρά ερωτήματα ως προς την τήρηση της υποχρέωσης έρευνας και διάσωσης και αναδεικνύει τις επικίνδυνες συνέπειες των συστηματικών πρακτικών αποτροπής που εφαρμόζονται στα ελληνικά και ευρωπαϊκά σύνορα.
27/11/2025: Βίντεο που δημοσίευσε το Ελληνικό Λιμενικό από την επιχείρηση διάσωσης στα ανοιχτά της Λέσβου.
Τραγικός απολογισμός του περιστατικού: 4 νεκροί και τουλάχιστον 5 αγνοούμενοι.
Αν δεν εμφανίζεται το βίντεο, μπορείτε να το δείτε εδώ
27/11/2025: Βίντεο που δημοσίευσε το Ελληνικό Λιμενικό από την επιχείρηση διάσωσης στα ανοιχτά της Λέσβου.
Τραγικός απολογισμός του περιστατικού: 4 νεκροί και τουλάχιστον 5 αγνοούμενοι.
Αν δεν εμφανίζεται το βίντεο, μπορείτε να το δείτε εδώ
Δικαιοσύνη για τα θύματα
Ακόμα και μετά τον θάνατό τους, τα θύματα και οι επιζώντες/ώσες συχνά στερούνται βασικών δικαιωμάτων όπως η ταυτοποίηση και αξιοπρεπής ταφή των νεκρών, η ενημέρωση των οικογενειών τους και η αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Η έλλειψη αποτελεσματικής και ανεξάρτητης διερεύνησης των συνθηκών των ναυαγίων υπονομεύει το κράτος δικαίου και διαιωνίζει την ατιμωρησία.
Η RSA, με την υποστήριξη του γερμανικού Ιδρύματος PRO ASYL, έχει αναλάβει εντός του 2025 τη νομική συνδρομή σε πολλαπλά περιστατικά ναυαγίων με νεκρούς/ές ή αγνοούμενους/ες, ιδιαίτερα στη Λέσβο, το Φαρμακονήσι και αλλού. Η νομική συνδρομή που παρέχουμε περιλαμβάνει την ενημέρωση των ανθρώπων και την επικοινωνία με τις αρχές, τις διαδικασίες ταυτοποίησης και ταφής των νεκρών, την καταγραφή των αγνοουμένων, τη νομική εκπροσώπηση επιζώντων/ουσών και οικογενειών τους σε διαδικασίες ασύλου, καθώς και ενέργειες για τη διερεύνηση πιθανών παραβιάσεων και την απόδοση ευθυνών.
Οι θάνατοι αυτοί δεν αποτελούν «τραγικά συμβάντα», αλλά προβλέψιμο αποτέλεσμα της απουσίας ασφαλών και νόμιμων διαδρομών και των συστηματικών πρακτικών αποτροπής που εφαρμόζονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, κατά παράβαση θεμελιωδών κανόνων διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου. Οι πολιτικές αυτές δίνουν λόγο ύπαρξης και ενισχύουν τα δίκτυα διακίνησης, εγκαταλείποντας σε αυτά τους ανθρώπους που χρειάζονται προστασία.
Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών, αλλά αποτελεί νομική υποχρέωση. Η ριζική αναθεώρηση των ελληνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών για την παροχή διεθνούς προστασίας και τη διαχείριση των συνόρων, με γνώμονα τα θεμελιώδη δικαιώματα, παραμένει επιτακτική. Οι νεκροί/ές, οι αγνοούμενοι/ες και οι οικογένειές τους δικαιούνται αλήθεια, λογοδοσία και δικαιοσύνη.
Πηγές
Μεθοδολογία
Αντικείμενο καταγραφής
Θανατηφόρα περιστατικά στα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας και τα παράλια της Τουρκίας το 2025. Καταγράφονται οι νεκροί/ές ή αγνοούμενοι/ες πρόσφυγες/ισσες, ενώ παράλληλα συλλέγονται τα περιστατικά ανεύρεσης σορών, λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν μπορεί να διασταυρωθεί με βεβαιότητα η συσχέτιση με προσφυγικό περιστατικό συνόρων.
Πηγές δεδομένων
Η καταγραφή βασίζεται σε δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, κυρίως σε επίσημες ανακοινώσεις του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής (Λ.Σ.- ΕΛ.ΑΚΤ.), στη βάση δεδομένων του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, και συγκεκριμένα του Missing Migrants Project, σε ανακοινώσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, σε δημοσιεύματα αξιόπιστων ελληνικών και διεθνών μέσων ενημέρωσης, καθώς και σε καταγραφές μη κυβερνητικών οργανώσεων που παρακολουθούν σχετικά περιστατικά στη θάλασσα, όπως η Alarm Phone και η Aegean Boat Report, αλλά και στη συλλογή στοιχείων της οργάνωσης Collective Aid. Για τα περιστατικά στην Τουρκία, βασιζόμαστε σε επίσημες ανακοινώσεις του Τουρκικού Λιμενικού Σώματος, σημειώνοντας ότι η δημοσίευση των επίσημων τουρκικών δεδομένων είναι σύνθετη, γεγονός που σημαίνει ότι οι αριθμοί που παρουσιάζουμε δεν είναι εξαντλητικοί.
Τα στοιχεία διασταυρώνονται από τις παραπάνω πηγές, όπου είναι δυνατόν, και επικαιροποιούνται όταν προκύπτουν νέα δεδομένα.
Στοιχεία που καταγράφονται
Για κάθε περιστατικό καταγράφονται, όπου είναι διαθέσιμα: ημερομηνία, τοποθεσία ανοιχτά της οποίας καταγράφηκε το περιστατικό, αριθμό νεκρών και αγνοουμένων, συνδέσμους με πηγές.
Περιορισμοί
Η καταγραφή βασίζεται αποκλειστικά σε δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες και αποτελεί κατ’ ανάγκη μια ελάχιστη εκτίμηση των νεκρών και των αγνοουμένων, αναγνωρίζοντας ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών και αγνοουμένων είναι μεγαλύτερος.
Είναι σημαντικό, επίσης, να αναφέρουμε ότι οι ακτοφυλακές Ελλάδας και Τουρκίας δεν δημοσιεύουν συγκεντρωτικά και συστηματικά όλα τα περιστατικά που περιλαμβάνουν πρόσφυγες/ισσες.
