Διασφαλίζεται επιτέλους η πρόσβαση σε αγωγή και θεραπεία σε αναγνωρισμένη προσφύγισσα με σοβαρό πρόβλημα υγείας και ανενεργό ΑΜΚΑ

Η Ζακιά* πάσχει από αναπηρία και σοβαρή χρόνια ασθένεια που καθιστά ζωτικής σημασίας την πρόσβαση σε φάρμακα. Λαμβάνει νοσηλεία και φαρμακευτική αγωγή σε νοσοκομείο της Αθήνας από το φθινόπωρο του 2024, όταν έφτασε στην Ελλάδα μαζί με μέλη της οικογένειάς της. Η αδυναμία έκδοσης ενεργού ΑΜΚΑ μετά τη χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα και άδειας διαμονής, έθετε τη ζωή της σε άμεσο κίνδυνο, μέχρι την πρόσφατη παρέμβαση του Δικαστηρίου.

Αφότου η Ζακιά* έλαβε το καθεστώς του πρόσφυγα και άδεια διαμονής από την Υπηρεσία Ασύλου, απενεργοποιήθηκε ο Προσωρινός Αριθμός Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (ΠΑΑΥΠΑ) που είχε ως αιτούσα άσυλο και χρειαζόταν πλέον ενεργό Αριθμό Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ) για να συνεχίσει την καθημερινή φαρμακευτική αγωγή που απαιτεί η θεραπεία της. 

Όμως η Ζακιά* δεν μπορούσε να λάβει ενεργό ΑΜΚΑ, καθώς για την ενεργοποίηση αυτή απαιτείται σύμβαση εργασίας ή βεβαίωση πρόσληψης, αδύνατη λόγω του χρόνιου και σοβαρού προβλήματος υγείας της. Παρότι ο ευρωπαϊκός και ο εθνικός νόμος ορίζουν ότι οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες έχουν ίσα δικαιώματα με τους Έλληνες πολίτες στην υγεία, η κοινή υπουργική απόφαση για τον ΑΜΚΑ παρέχει ενεργό ΑΜΚΑ μόνο σε όσες/όσους πολίτες τρίτων χωρών – όπως η Ζακιά* – έχουν βρει εργασία και έχουν στα χέρια τους σύμβαση εργασίας ή βεβαίωση πρόσληψης από εργοδότη, αναρτημένη στο ΕΡΓΑΝΗ. Τα έγγραφα αυτά δεν ζητούνται από Έλληνες ή πολίτες κρατών μελών της ΕΕ. Πρόκειται για ανεπίτρεπτη διακριτική μεταχείριση σε βάρος των προσφύγων από τον νόμο, που παραμένει σε ισχύ παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συνηγόρου του Πολίτη και της κοινωνίας των πολιτών. Μάλιστα, οι ρυθμίσεις που εισήγαγε πρόσφατη εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για την πρόσβαση των προσφυγισσών/προσφύγων σε υπηρεσίες υγείας χωρίς ενεργό ΑΜΚΑ δεν λειτουργούν στην πράξη, καθώς είναι αδύνατο να χορηγηθούν τα δικαιολογητικά έγγραφα που αναφέρει η εγκύκλιος.

Το αποτέλεσμα των νομοθετικών αυτών εμποδίων οδήγησε τη Ζακιά*, μεταξύ πολλών άλλων προσφυγισσών/προσφύγων, σε μία αδιέξοδη κατάσταση με άμεσες συνέπειες για τη ζωή και την υγεία της. Παρά τις δαιδαλώδεις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν ενώπιον διαφορετικών υπηρεσιών, δεν βρέθηκε λύση στο πρόβλημά της παρά μόνο μετά την απεύθυνσή της στο ΕΔΔΑ. Η Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) εκπροσωπεί νομικά τη Ζακιά* και ανέλαβε εξ αρχής τις αναγκαίες νομικές ενέργειες για να διασφαλιστεί η συνέχιση της θεραπείας της. Με δεσμευτική απόφαση ασφαλιστικών μέτρων του Δικαστηρίου, υποδεικνύεται στις ελληνικές αρχές να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη συνταγογράφηση και πρόσβαση της Ζακιά* στη φαρμακευτική αγωγή που χρειάζεται για την επιβίωσή της.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί όχι μόνο ζωτικής σημασίας προστασία για τη Ζακιά*, αλλά και αναγκαία υπενθύμιση των χρόνιων και συστημικών προσκομμάτων που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι που λαμβάνουν προσφυγικό καθεστώς στη χώρα, με άμεσες συνέπειες για την υγεία και τη ζωή τους.