Η κατάσταση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα σήμερα

Όταν κυριαρχεί το αφήγημα ότι «τώρα δεν είναι η ώρα» για συζητήσεις περί νομιμότητας, οι εξαιρέσεις τείνουν να γίνονται κανόνας: η αυταρχικοποίηση γενικεύεται, τα δικαιώματα παραβιάζονται συστηματικά, ενώ οι εγγυήσεις και οι μηχανισμοί ελέγχου υπονομεύονται (από την «κοντινή Αμερική» του Τραμπ και των επιδρομών του ICE, μέχρι τις δικές μας γειτονιές). Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για τη νομιμότητα και το Κράτος Δικαίου δεν είναι ούτε αφηρημένη ούτε θεωρητική· είναι απολύτως επίκαιρη και βαθιά πολιτική, ακριβώς τη στιγμή που η παραβίαση δικαιωμάτων, η ανοχή στην αυθαιρεσία και η απουσία λογοδοσίας βαφτίζονται «κανονικότητα».

Στην Ελλάδα, η υποχώρηση του Κράτους Δικαίου είναι διαχρονική και αποτυπώνεται ειδικά σε υποθέσεις όπως: το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων/υποκλοπών· το θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη και τις σοβαρές ενδείξεις συγκάλυψης· τη συνεχιζόμενη πρακτική της de facto πολιτικής των βίαιων και εξαναγκαστικών εξαφανίσεων ανθρώπων που ζητούν άσυλο (push backs)· τα εκτεταμένα φαινόμενα αστυνομικής βίας· τις σταθερά κακές νομοθετικές και νομοπαρασκευαστικές πρακτικές, την πολυνομία και την κακονομία· τη συρρίκνωση της ελευθερίας του Τύπου, τις SLAPP αγωγές και τη συγκέντρωση των ΜΜΕ· την αδιαφάνεια και την έλλειψη λογοδοσίας στα πόθεν έσχες και τα δώρα των πολιτικών· τη στοχοποίηση και ποινικοποίηση της Κοινωνίας των Πολιτών· τις σοβαρές παραβιάσεις της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. 

Όλα τα παραπάνω, είναι αλληλένδετα φαινόμενα που συγκροτούν ένα συνεκτικό μοτίβο θεσμικής δυσλειτουργίας και ατιμωρησίας, με εξαιρετικά δυσμενείς επιπτώσεις στη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Οι ανεξάρτητες οργανώσεις HIAS Ελλάδος, Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), Vouliwatch, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ), Homo Digitalis, Reporters United και Solomon καταθέσαμε και φέτος, όπως κάθε χρόνο, την κοινή μας έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του ετήσιου ελέγχου για το Κράτος Δικαίου. Με τεκμηριωμένα ευρήματα και συστηματική παρακολούθηση, αναδεικνύουμε και καταγγέλλουμε τις μακροχρόνιες και συστημικές αδυναμίες του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.

Τώρα, περισσότερο από ποτέ, που οι θεσμοί απαξιώνονται, η απογοήτευση, η απονομιμοποίηση και η αναξιοπιστία κυριαρχούν στα μάτια της κοινωνίας, και το αφήγημα «τώρα δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα» χρησιμοποιείται για να κανονικοποιήσει την αυθαιρεσία· τώρα η δημόσια συζήτηση, η κοινωνική εγρήγορση και ο ουσιαστικός κοινωνικός έλεγχος αποτελούν επιτακτική ανάγκη.

Τώρα είναι η ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα, να υπερασπιστούμε το Κράτος Δικαίου και τη Δημοκρατία και να απαιτήσουμε λογοδοσία.

Σας προσκαλούμε στη Συνέντευξη Τύπου, όπου θα παρουσιάσουμε τα βασικά στοιχεία και συμπεράσματα της έκθεσης.