Εφαρμοστικός νόμος του νέου Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου
Παρατηρήσεις της RSA επί του Σχεδίου Νόμου για την Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο
Η RSA καταθέτει σήμερα στη δημόσια διαβούλευση τις παρατηρήσεις της επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για την εφαρμογή του νέου Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου (ΚΕΣΑ) στην Ελλάδα, το οποίο οδηγεί σε εκ βάθρων αναμόρφωση του ελληνικού συστήματος διεθνούς προστασίας.
Το νέο νομοσχέδιο ενσωματώνει και διευρύνει τις σοβαρές προβληματικές πτυχές του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Πάγια θέση της RSA είναι ότι το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο συνιστά ανεπίτρεπτη οπισθοδρόμηση των ελάχιστων εγγυήσεων στον τομέα του ασύλου, που αποδυναμώνει τα δικαιώματα των προσφύγων, κατά παράβαση διεθνών και ενωσιακών κανόνων δικαίου.
Επισημαίνουμε ειδικότερα ότι επιμέρους διατάξεις του νέου ΚΕΣΑ παραβιάζουν ευθέως το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο, καθώς δεν συμμορφώνονται με τη Σύμβαση της Γενεύης, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, την ΕΣΔΑ και άλλες θεμελιώδεις διεθνείς συμβάσεις· για τον λόγο αυτό πρέπει να μείνουν ανεφάρμοστες. Παράλληλα, πλήθος διατάξεων εισάγουν υπέρμετρη ασάφεια σε ένα ήδη σύνθετο πλέγμα νομοθετημάτων, δυσχεραίνοντας εξαιρετικά την ερμηνεία, εφαρμογή και δικαστική κρίση τους.
Στο πλαίσιο αυτό, εκφράζουμε σοβαρές ανησυχίες για τη διαδικασία εφαρμογής του Συμφώνου σε εθνικό επίπεδο. Το σχέδιο νόμου κατατέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έναν μόλις μήνα πριν από την έναρξη εφαρμογής των νέων κανόνων, στις 12 Ιουνίου 2026, χωρίς να συνοδεύεται από ανάλυση συνεπειών ρύθμισης ή αιτιολογική έκθεση. Το «εθνικό σχέδιο εκτέλεσης» για την εφαρμογή του Συμφώνου, παρά τις δεσμεύσεις του Υπουργείου, δεν δημοσιοποιήθηκε ούτε γνωστοποιήθηκε ποτέ, παρά τις σχετικές δεσμεύσεις του Υπουργείου. Οι παραλείψεις αυτές συνιστούν συστηματική παράβαση των αρχών της καλής νομοθέτησης (ενδεικτικά σχετικά κείμενα της RSA εδώ, εδώ και γενικότερα για το ζήτημα της κακής νομοθέτησης εδώ).
Υπογραμμίζουμε ότι η ενσωμάτωση και εφαρμογή του νέου ΚΕΣΑ στην ελληνική έννομη τάξη οφείλει να να διέπεται από την ασφάλεια δικαίου, την αποτελεσματικότητα και τη συμβατότητα με το προσφυγικό δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι ενστάσεις και οι προβληματισμοί μας, τόσο επί της αρχής όσο και επί των επί μέρους διατάξεων, αναπτύσσονται αναλυτικά στο πλήρες κείμενο των παρατηρήσεών μας.
