Οκτώ χρόνια αποτυχίας της Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας: Η έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας» εξετάζεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Κοινό Δελτίο Τύπου
Η Δευτέρα 18 Μαρτίου σηματοδοτεί την όγδοη επέτειο από την υπογραφή της Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας. Την ίδια στιγμή, η πρακτική της Ελλάδας, που προκύπτει από τη συμφωνία, να απορρίπτει αυθαίρετα χιλιάδες αιτήσεις ασύλου βάσει της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας» εξετάζεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ). Πρόκειται για την πρώτη ακρόαση του ΔΕΕ για ζητήματα ασύλου στην Ελλάδα, μετά την υποβολή «προδικαστικών ερωτημάτων». Με αφορμή τη σημερινή ακρόαση στο ΔΕΕ, η Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) και η PRO ASYL καλούν στην κατάργηση της συμφωνίας που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Μπορεί μια χώρα εκτός ΕΕ να χαρακτηριστεί ως «ασφαλής τρίτη χώρα» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη κι αν αρνείται συστηματικά να δεχτεί πίσω αιτούντες/ούσες άσυλο; Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στο Λουξεμβούργο καλείται να απαντήσει αυτό το ερώτημα οκτώ χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας, στην υπόθεση C-134/23 Elliniko Symvoulio gia tous Prosfyges. Η Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), εταίρος της PRO ASYL, και το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) είχαν καταθέσει αίτημα ακύρωσης κατά του χαρακτηρισμού της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας» από την Ελλάδα. Το Ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της Ελλάδας, παρέπεμψε στη συνέχεια το θέμα στο ΔΕΕ. Η ακρόαση έγινε σήμερα, οι δύο οργανώσεις παραστάθηκαν ενώπιον του ΔΕΕ στο Λουξεμβούργο δια των νομικών εκπροσώπων τους και κατέγραψαν τη διαδικασία.
Η Ελένη Σπαθανά, δικηγόρος στην Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), εκπροσώπησε την οργάνωση στη σημερινή ακρόαση ενώπιον του ΔΕΕ. Σύμφωνα με τη δήλωσή της:
«Η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας δείχνει τον βαθμό στον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πρόθυμη να παρεκκλίνει από τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου. Είναι ντροπή που ακόμη και οκτώ χρόνια μετά την αποτυχημένη συμφωνία και τις ολέθριες συνέπειές της, η ΕΕ εξακολουθεί να επιμένει στην κανονικοποίηση και επέκταση μιας πολιτικής που βασίζεται στην εξωτερικοποίηση της ευθύνης και σε σκληρές διαδικασίες συνόρων. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ θέτει σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και τελικά την ίδια τη δημοκρατία. Αυτή η πολιτική δεν είναι ούτε νόμιμη, ούτε θεμιτή, ούτε βιώσιμη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα και πρέπει να σταματήσει»
O Karl Kopp, Εκτελεστικός Διευθυντής της PRO ASYL, δήλωσε:
«Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας συμβολίζει την άρνηση της ΕΕ να αναλάβει την ευθύνη για τους ανθρώπους που αναζητούν προστασία. Η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας έχει οδηγήσει στην κατάργηση της προστασίας των προσφύγων στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη εδώ και οκτώ χρόνια. Το γεγονός ότι, σε αυτή τη θλιβερή επέτειο, συζητιέται στη Γερμανία και την Ευρώπη μια νέα εκδοχή της συμφωνίας και η ανάθεση των διαδικασιών ασύλου σε τρίτες χώρες είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Αν και η συμφωνία δεν λειτουργεί όπως είχε σχεδιαστεί, έχει οδηγήσει σε μαζικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ατόμων που αναζητούν προστασία. Η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας αποτελεί την επιτομή μιας αποτυχημένης πολιτικής αποκλεισμού, η οποία επιδιώκει να απαλλαγεί από την ευθύνη για άτομα που αναζητούν προστασία σε μεγάλη κλίμακα»
