Δώδεκα νεκροί σε Λέσβο και Σάμο: Να μη γίνουν οι θάνατοι στη θάλασσα κανονικότητα

Δώδεκα άνθρωποι έχουν χάσει μέχρι στιγμής τη ζωή τους στα δύο νέα πολύνεκρα περιστατικά στη Λέσβο και τη Σάμο. Ένας ακόμη άνθρωπος νοσηλεύεται στη ΜΕΘ Μυτιλήνης με βαρύτατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, ενώ μεταξύ των επιζώντων υπάρχουν τραυματίες με κατάγματα.

Ιδιαίτερα το περιστατικό στη Λέσβο παρουσιάζει ανησυχητικές ομοιότητες με το πολύνεκρο περιστατικό στη Χίο τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ μόλις πριν λίγους μήνες δημοσιεύθηκε το πόρισμα του Frontex που κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι επικίνδυνοι ελιγμοί του Λιμενικού Σώματος έθεσαν σε κίνδυνο ζωές προσφύγων στο ναυάγιο της Λέσβου τον Απρίλιο του 2025. Για ακόμη μία φορά, το κρίσιμο ερώτημα είναι τι ακριβώς συνέβη στη θάλασσα και ποιες επιχειρησιακές ενέργειες ή παραλείψεις διάσωσης προηγήθηκαν των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών.

Αυτή τη φορά πρέπει να διασφαλιστεί από την πρώτη στιγμή η συλλογή, διατήρηση και παράδοση στις αρμόδιες αρχές κάθε διαθέσιμου αποδεικτικού υλικού: καταγραφές από κάμερες, VDR, δεδομένα πλοήγησης και λοιπά συστήματα των εμπλεκόμενων σκαφών, καταγραφές επικοινωνιών και ηχητικό υλικό του Ενιαίου Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΕΚΣΕΔ), καθώς και κάθε άλλο σχετικό επιχειρησιακό αρχείο. Εξίσου κρίσιμο είναι να διασφαλιστεί η περισυλλογή και φύλαξη των σκαφών στις οποίες επέβαιναν οι πρόσφυγες και οι προσφύγισσες, ως ουσιώδους αποδεικτικού στοιχείου.

Η πλήρης διαφύλαξη των στοιχείων είναι αναγκαία ώστε να μπορέσουν να διερευνηθούν ανεξάρτητα, αποτελεσματικά και σε βάθος οι πραγματικές συνθήκες που οδήγησαν στον θάνατο δώδεκα ανθρώπων, να ακουστούν οι επιζώντες και οι επιζώσες και, όπου προκύπτουν ευθύνες, να υπάρξει πραγματική λογοδοσία.

Κάθε φορά που βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έναν τέτοιο τραγικό περιστατικό, η δημόσια σφαίρα κατακλύζεται με δηλώσεις για την αδιαφορία και τις εγκληματικές ευθύνες των διακινητών, παραλείποντας τις ευθυνες ενός συντεταγμένου κράτους και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα δεν μπορεί να υποχωρεί μπροστά σε κανένα στόχο. Τα δύο συμβάντα επιβεβαιώνουν ότι οι πολιτικές της Ελλάδας και της ΕΕ, που  εστιάζουν στην αποτροπή αντί στην διάσωση των προσφύγων, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε περισσότερους νεκρούς. 

Η ύπαρξη ασφαλών και νόμιμων οδών μετακίνησης για τους πρόσφυγες και η παροχή διεθνούς προστασίας, είναι ο τρόπος για να προστατευτούν οι ανθρώπινες ζωές και για να εξαλειφθούν τα δίκτυα διακίνησης.

Αυτή τη στιγμή προέχει το στοιχειώδες: να εξασφαλιστούν στους επιζώντες και τις επιζώσες κατάλληλες και αξιοπρεπείς συνθήκες υποδοχής και φιλοξενίας, πλήρης ιατρική περίθαλψη, ουσιαστική ψυχοκοινωνική και ανεξάρτητη νομική υποστήριξη, καθώς και απρόσκοπτη πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου για όσους και όσες επιθυμούν να ζητήσουν διεθνή προστασία.

Η RSA (Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο) έχει σταθεί επανειλημμένα δίπλα σε επιζώντες και επιζώσες πολύνεκρων περιστατικών στη θάλασσα και στις οικογένειες των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους, παρέχοντας νομική και ανθρωπιστική υποστήριξη και συνδράμοντας στις διαδικασίες ταυτοποίησης και ταφής των νεκρών με αποτέλεσμα τις καταδικαστικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ υπέρ των προσφύγων.

Το ίδιο θα κάνουμε και τώρα. Θα σταθούμε δίπλα στους ανθρώπους που επέζησαν και στις οικογένειες των νεκρών. Θα επιμείνουμε στην απόδοση δικαιοσύνης.