Χιλιάδες άνθρωποι διωκόμενοι και πάνω από 300 κρατούμενοι σε φυλακές και ΠΡΟΚΕΚΑ
Στατιστικά στοιχεία ποινικοποίησης «παράνομης» παραμονής, εισόδου και εξόδου το α΄ εξάμηνο του 2026
Πάνω από 3.500 άνθρωποι διώχθηκαν ποινικά στην Ελλάδα για τα αδικήματα της «παράνομης» εισόδου, εξόδου και παραμονής το πρώτο εξάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στατιστικά στοιχεία του κράτους.
Οι κίνδυνοι άδικης ποινικοποίησης των προσφύγων εντείνονται λόγω της απουσίας πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου στην ενδοχώρα μετά την έναρξη της εφαρμογής του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Πρόσφατες υποθέσεις που χειρίστηκε η RSA είναι χαρακτηριστικές. Στις αρχές Ιουλίου, μία μόνη μητέρα με δύο παιδιά από τη Συρία εμφανίστηκε στο ΚΥΤ Μαλακάσας για να ζητήσει προστασία, επιδεικνύοντας αποδεικτικό της ανεπιτυχούς προσπάθειας προγραμματισμού ραντεβού καταγραφής από την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, η οποία είναι εκτός λειτουργίας. Το ΚΥΤ τούς απαγόρευσε την είσοδο και κάλεσε την Αστυνομία, με αποτέλεσμα η οικογένεια να συλληφθεί, να κρατηθεί σε απάνθρωπες συνθήκες σε αστυνομικό τμήμα και να παραπεμφθεί σε εισαγγελέα για να δικαστεί για «παράνομη παραμονή». Μόνο μετά την αναφορά που καταθέσαμε στην ΥπΥΤ και στον Συνήγορο του Πολίτη, καθώς και την προσφυγή μας κατά της απόφασης επιστροφής, η οικογένεια μεταφέρθηκε από την Αστυνομία στο ΚΥΤ Μαλακάσας.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, τρεις μονογονεϊκές οικογένειες από τη Συρία και το Αφγανιστάν που εμφανίστηκαν με τα παιδιά τους στην είσοδο του ΚΥΤ Μαλακάσας για να ζητήσουν άσυλο συνελήφθησαν κατόπιν κλήσης της Αστυνομίας από την ΥπΥΤ, μεταφέρθηκαν σε αστυνομικό τμήμα και χωρίστηκαν από τα παιδιά τους, τα οποία μεταφέρθηκαν σε κράτηση σε δημόσιο νοσοκομείο. Οι τρεις μητέρες παραπέμφθηκαν την επομένη και τη μεθεπόμενη μέρα στο Αυτόφωρο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών για να δικαστούν για «παράνομη παραμονή». Η RSA εκπροσώπησε τις γυναίκες ενώπιον του Δικαστηρίου, το οποίο ανέβαλε την εκδίκαση των υποθέσεων και διέταξε την επανένωση των γυναικών με τα παιδιά τους και τη μεταφορά όλων τους στο ΚΥΤ Μαλακάσας για καταγραφή των αιτημάτων ασύλου τους.
Σε δύο ακόμη υποθέσεις που εκπροσωπεί η RSA, στα τέλη Σεπτέμβρη, δύο γυναίκες από το Αφγανιστάν που εμφανίστηκαν στο ΚΥΤ Μαλακάσας για να ζητήσουν άσυλο συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε διετή φυλάκιση για «παράνομη παραμονή». Η μία είχε εγκαταλείψει το Αφγανιστάν μαζί με την κόρη και τα εγγόνια της, γιατί κινδύνευαν από το καθεστώς των Ταλιμπάν. Η οικογένεια είχε διαχωριστεί βίαια στο ταξίδι και, μετά τη σύλληψη, η ίδια χωρίστηκε και από τα δύο εγγόνια που ήταν μαζί της, χωρίς να γνωρίζει την τύχη τους. Οδηγήθηκε στη φυλακή, μέχρι που αργότερα έγινε δεκτή η αίτηση αναστολής εκτέλεσης της ποινής της. Η άλλη είχε διαφύγει μαζί με την έφηβη κόρη της από συνθήκες χρόνιας ενδοοικογενειακής βίας· η ποινή της ανεστάλη υπό τον όρο ότι θα επιστρέψει αμέσως στο Αφγανιστάν.
Οι υποθέσεις αυτές δεν είναι μεμονωμένες.
- Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, ασκήθηκαν συνολικά 3.619 ποινικές διώξεις για σχετικά αδικήματα, που με βάση τον νόμο του Σεπτεμβρίου 2025 (Ν 5226/2025), τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο ετών: Από αυτές, 2.498 αφορούν παραμονή, 797 είσοδο και 324 έξοδο. Σχεδόν τα δύο τρίτα του συνόλου αφορούν την Αθήνα.
Από τις 1.181 αποφάσεις για τις οποίες δόθηκαν στοιχεία, η συντριπτική πλειοψηφία (1037), κατέληξαν σε καταδίκη. Από τις 1.037 καταδικαστικές αποφάσεις που καταγράφηκαν, 535 αφορούν παράνομη είσοδο και 366 παραμονή. Ο αριθμός αναμένεται να είναι στην πραγματικότητα πολύ μεγαλύτερος, καθώς τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν το Πρωτοδικείο Αθηνών. 462 από τις καταδίκες εκδόθηκαν στην αυτόφωρη διαδικασία, εντός ελαχίστου χρόνου από τη σύλληψη. Εφέσεις ασκήθηκαν μόλις σε 392 από τις 1.037 περιπτώσεις, ενώ σε 607 περιπτώσεις ανεστάλη η εκτέλεση της ποινής, αφού οι καταδικασθείσες/έντες εξέφρασαν βούληση άμεσης αναχώρησης από τη χώρα (ο μόνος λόγος αναστολής που προβλέπει ο νόμος). Ακόμη και τότε, όμως, παραμένουν κρατούμενοι σε φυλακές ή σε Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης (ΠΡΟΚΕΚΑ) μέχρι να αποχωρήσουν από τη χώρα.
Στα τέλη Ιουνίου του 2026, κρατούνταν 311 άνθρωποι μετά από καταδικαστική απόφαση για τα παραπάνω αδικήματα: 201 εξέτιαν ποινή φυλάκισης σε φυλακές και 110 κρατούνταν διοικητικά σε ΠΡΟΚΕΚΑ. Οι δύο βασικές εθνικότητες των κρατουμένων είναι η Αίγυπτος και το Πακιστάν, ενώ στις κυριότερες χώρες καταγωγής εξακολουθεί να βρίσκεται το Αφγανιστάν, του οποίου οι πολίτες λαμβάνουν άσυλο στην Ελλάδα σε ποσοστό άνω του 96%, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Υπηρεσίας Ασύλου για το α΄ εξάμηνο του 2026.
Αναλυτικά στοιχεία και γραφήματα διατίθενται στο σημείωμα που μπορείτε να κατεβάσετε παρακάτω.
