Στη φυλακή οι άνθρωποι που ζητούν προστασία: Χωρίς πρόσβαση στο άσυλο η Αττική

Πρόσφυγες και προσφύγισσες που εμφανίζονται στις αρχές για να ζητήσουν άσυλο συλλαμβάνονται και διώκονται ποινικά: Οδηγούνται σωρηδόν σε ποινική δίωξη για αδικήματα «παράνομης παραμονής», κατά σφοδρή παράβαση στοιχειωδών νομικών κανόνων. Αντί να λάβουν προστασία από το κράτος, καταλήγουν κρατούμενες/οι σε φυλακές και αστυνομικά τμήματα. Ταυτόχρονα, η προβλεπόμενη ηλεκτρονική πλατφόρμα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για την καταγραφή των αιτημάτων ασύλου παραμένει εκτός λειτουργίας από τις 12 Ιουνίου. Συνεπώς, σήμερα στην Αττική δεν υπάρχει πρόσβαση στο άσυλο για τους ανθρώπους που αναζητούν προστασία.

Οι δύο υποθέσεις που ακολουθούν είναι χαρακτηριστικές, αλλά σε καμία περίπτωση δεν συνιστούν μεμονωμένα περιστατικά:

Σε φυλακή της Αττικής κρατείται η Μαρζιά*, προσφύγισσα που εγκατέλειψε το Αφγανιστάν μαζί με την κόρη και τα εγγόνια της γιατί κινδυνεύουν από το καθεστώς των Ταλιμπάν. Η οικογένεια διαχωρίστηκε βίαια στο ταξίδι. Στην Ελλάδα έφτασαν μόνο η Μαρζιά* και δύο από τα εγγόνια της. Πριν δέκα μέρες, ζήτησαν άσυλο αυτοπροσώπως στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) Μαλακάσας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΥπΥΤ), της αρμόδιας υπηρεσίας για την ταυτοποίηση («διαλογή») νεοαφιχθεισών/έντων και την καταγραφή των αιτημάτων ασύλου τους. Όμως, όχι μόνο δεν επιτράπηκε η είσοδος στην οικογένεια, αλλά κλήθηκε από την ΥπΥΤ η Αστυνομία, συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν σε αστυνομικό τμήμα, όπου η Μαρζιά* διαχωρίστηκε από τα εγγόνια της, χωρίς να γνωρίζει την τύχη τους ή να μπορεί να επικοινωνήσει μαζί τους. Η Μαρζιά* οδηγήθηκε στο δικαστήριο και καταδικάστηκε σε διετή φυλάκιση και πρόστιμο 5.000 ευρώ για το αδίκημα της παράνομης παραμονής, χωρίς ποτέ να καταγραφεί το αίτημα ασύλου της, και οδηγήθηκε στη φυλακή όπου παραμένει ως σήμερα.

Σε αστυνομικό κρατητήριο λίγα χιλιόμετρα από τη Μαλακάσα, ήταν κρατούμενες μέχρι χτες βράδυ η Ζαχρά* και η έφηβη κόρη της, Σαριφά* από το Αφγανιστάν. Διέφυγαν από συνθήκες χρόνιας ενδοοικογενειακής βίας που πλήττουν ακόμη την υγεία τους, ενώ η μητέρα πάσχει και από σοβαρά ιατρικά προβλήματα. Όταν εμφανίστηκαν στο ΚΥΤ Μαλακάσας πριν δύο εβδομάδες για να ζητήσουν άσυλο, κλήθηκε η Αστυνομία, τις συνέλαβε και τις οδήγησε σε αστυνομικό τμήμα. Η εισαγγελία άσκησε ποινική δίωξη στη Ζαχρά* και ορίστηκε η δίκη δέκα ημέρες αργότερα. Στο ενδιάμεσο, επιστράφηκαν στη Μαλακάσα και ξεκίνησαν οι διαδικασίες για την καταγραφή του αιτήματος ασύλου τους, καθώς είχαν εκφράσει ρητά τη βούλησή τους για άσυλο. Το ΚΥΤ Μαλακάσας δεν τήρησε τις προθεσμίες του νόμου και, προτού καταγραφεί το αίτημα ασύλου της οικογένειας, η Ζαχρά* μεταφέρθηκε και πάλι στο δικαστήριο και καταδικάστηκε υπό αμφιλεγόμενες συνθήκες και με ελλιπείς διαδικαστικές εγγυήσεις, σε δύο χρόνια φυλάκισης για παράνομη παραμονή. Η ποινή της ανεστάλη υπό τον όρο ότι θα γυρίσει αμέσως στο Αφγανιστάν. Έκτοτε κρατήθηκε, μαζί με την κόρη της, σε αστυνομικά κρατητήρια, ενώ μόλις χθες βράδυ μεταφέρθηκαν και πάλι στο ΚΥΤ Μαλακάσας. Σημειώνουμε ότι καμία γυναίκα δεν μπορεί να επιστραφεί στο Αφγανιστάν καθώς τα μέτρα των Ταλιμπάν ισοδυναμούν με δίωξη λόγω φύλου, σύμφωνα και με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).

Αυτές και δεκάδες άλλες περιπτώσεις καταλήγουν σε αυθαίρετη σύλληψη, διαχωρισμό παιδιών από τους γονείς τους και άδικη ποινικοποίηση, καταδίκη και φυλάκιση, για τον μόνο λόγο ότι ζητούν ασφάλεια και προστασία στην Ελλάδα. Ζητούμε:

• Να σταματήσει άμεσα η παράνομη πρακτική. 
• Να αποκατασταθεί η πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου στη χώρα.
• Να τηρηθούν οι στοιχειώδεις αρχές του νόμου:

1. Οι αιτούσες/ούντες άσυλο έχουν δικαίωμα παραμονής στη χώρα από τη στιγμή που εκφράζουν το αίτημά τους προφορικά ή γραπτά και μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας ασύλου. Δεν βρίσκονται σε «παράνομη παραμονή» και δεν διαπράττουν ποινικό αδίκημα.
2. Η ΥπΥΤ υποχρεούται να παραλαμβάνει και να καταγράφει τις αιτήσεις ασύλου που υποβάλλονται στις υπηρεσίες της πάραυτα. Υποχρέωσή της είναι και η «διαλογή» όλων όσων βρίσκονται στη χώρα χωρίς χαρτιά, διαδικασία που γίνεται μέσα στα ΚΥΤ εντός των νομίμων προθεσμιών.
3. Η Ελληνική Αστυνομία υποχρεούται να παραλαμβάνει αιτήσεις ασύλου που υποβάλλονται στα όργανά της και να παραπέμπει αμελλητί στην ΥπΥΤ για «διαλογή», άτομα που συλλαμβάνονται χωρίς χαρτιά.
4. Οι διωκτικές αρχές δεν πρέπει να σχηματίζουν δικογραφίες για «παράνομη παραμονή» σε βάρος ανθρώπων που ζητούν άσυλο.

*Τα ονόματα έχουν αλλάξει για λόγους προστασίας της ασφάλειας και της ιδιωτικής ζωής.