Πάνω από ένα έτος εκκρεμούν οι αιτήσεις ανανέωσης των αδειών διαμονής προσφύγων στην Υπηρεσία Ασύλου
Συνεχίζονται οι πολύμηνες καθυστερήσεις στην ανανέωση των αδειών διαμονής των προσφύγων που λαμβάνουν καθεστώς προστασίας στη χώρα και αυτών που επιστρέφονται από άλλα ευρωπαϊκά κράτη, υπερβαίνοντας ακόμη και το ένα έτος σε υποθέσεις που υποστηρίζει η Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA).
Χωρίς Άδεια Διαμονής Ενιαίου Τύπου (ΑΔΕΤ) σε ισχύ, οι πρόσφυγες δεν έχουν πρόσβαση στα κοινωνικά δικαιώματά τους, όπως στέγαση, εργασία και κοινωνική πρόνοια, αδυνατούν, δε, να εξουσιοδοτήσουν δικηγόρο για τη νομική τους εκπροσώπηση, εφόσον απαιτούνται έγκυρα ταυτοποιητικά έγγραφα για τη θεώρηση του γνησίου της υπογραφής τους ενώπιον δημοσίων αρχών.
Καθυστερήσεις στην ανάρτηση των αιτήσεων στη βάση δεδομένων της Υπηρεσίας Ασύλου
Οι πρόσφυγες αιτούνται την ανανέωση της ΑΔΕΤ τους, υποβάλλοντας μία φόρμα ανανέωσης και ψηφιακή φωτογραφία τους μέσω email στην Υπηρεσία Ασύλου. Σε περίπτωση που δεν κατατεθεί η αίτηση το αργότερο 30 ημέρες πριν τη λήξη της άδειας διαμονής, τους επιβάλλεται πρόστιμο ύψους 100 ευρώ.
Λόγω του όγκου των αιτημάτων ανανέωσης ΑΔΕΤ, ωστόσο, η ανάρτηση και μόνο της αίτησης στην «Αλκυόνη», τη βάση δεδομένων της Υπηρεσίας Ασύλου, μπορεί να διαρκέσει μήνες. Στην υπόθεση του Χακίμ*, πρόσφυγα από το Ιράκ που επιστράφηκε στην Ελλάδα από το Βέλγιο τον Απρίλιο του 2022 με ληγμένα έγγραφα και ζήτησε την ανανέωση της ΑΔΕΤ του ένα μήνα αργότερα, το Αυτοτελές Κλιμάκιο Ασύλου (ΑΚΑ) Δικαιούχων Διεθνούς Προστασίας επεσήμανε στους δικηγόρους της RSA ότι «Λόγω της πληθώρας αιτημάτων ανανέωσης ΑΔΕΤ υπάρχει μεγάλη αναμονή για την ανάρτηση των αιτημάτων στο σύστημα».
«Έλεγχος διωκτικών» πολύμηνης διάρκειας
Πριν την έκδοση «Απόφασης Ανανέωσης ΑΔΕΤ», η οποία επιτρέπει στους πρόσφυγες να καταθέσουν δακτυλικά αποτυπώματα και τα απαραίτητα δικαιολογητικά έγγραφα στην Ελληνική Αστυνομία για την έκδοση της νέας άδειάς τους, η Υπηρεσία Ασύλου διερευνά αν συντρέχουν «λόγοι δημόσιας τάξης ή ασφάλειας» που θα εμπόδιζαν την ανανέωση της ΑΔΕΤ, σύμφωνα με την ενωσιακή και ελληνική νομοθεσία. Κατά τον λεγόμενο «έλεγχο διωκτικών», η Υπηρεσία Ασύλου απευθύνει ερώτημα προς τις αρμόδιες αστυνομικές και εισαγγελικές αρχές, για ενημέρωση σχετικά με τυχόν ποινικές διώξεις ή καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος των προσφύγων. Ο έλεγχος αυτός δύναται να διαρκέσει πολλούς μήνες στην πράξη.
Αφότου εκδοθεί «Απόφαση Ανανέωσης ΑΔΕΤ» από την Υπηρεσία Ασύλου, οι πρόσφυγες καλούνται να αιτηθούν τον προγραμματισμό ραντεβού στην Αστυνομία για την κατάθεση αποτυπωμάτων και δικαιολογητικών. Τέτοια ραντεβού μπορεί να προγραμματιστούν έως και έναν μήνα αργότερα στην Αττική. Από την κατάθεση των δικαιολογητικών, αναμένουν την ανακοίνωση της ημερομηνίας παραλαβής της νέας ΑΔΕΤ από το Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου Αττικής, η οποία συνήθως διαρκεί περίπου τέσσερις εβδομάδες.
Η διαδικασία ανανέωσης των ΑΔΕΤ δικαιούχων διεθνούς προστασίας αποτελεί δομικό πρόβλημα του ελληνικού συστήματος ασύλου, το οποίο καταγγέλλουν, μεταξύ άλλων, ο Συνήγορος του Πολίτη, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για το Άσυλο (EUAA). Προτάσεις που διατύπωσε η RSA στις αρχές του έτους, στη δημόσια διαβούλευση επί του Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για την Ένταξη, για την απλοποίηση της διαδικασίας δεν έχουν ληφθεί υπόψη από τις ελληνικές αρχές.
Τέλος, υπενθυμίζεται ότι χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία απέχουν πλέον από την επιστροφή αναγνωρισμένων προσφύγων στην Ελλάδα και εξετάζουν τα αιτήματα ασύλου τους στην ουσία τους, πέραν εξαιρετικών περιπτώσεων. Άλλες χώρες, ωστόσο, δεν έχουν υιοθετήσει αντίστοιχες πολιτικές μέχρι σήμερα. Σχεδόν 100 αναγνωρισμένοι πρόσφυγες επιστράφηκαν στην Ελλάδα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες το πρώτο εξάμηνο του 2022, κυρίως από τη Σουηδία, τη Φινλανδία και τη Γαλλία.
Για περισσότερες πληροφορίες:
* RSA, Τα ευρωπαϊκά κράτη συνεχίζουν τις απελάσεις αναγνωρισμένων προσφύγων προς την Ελλάδα – οι επιστροφές σε αριθμούς, 13 Οκτωβρίου 2022
* RSA, Επιστροφή στην ένδεια: Προσφύγισσες παραμένουν χωρίς χαρτιά, τέσσερις μήνες μετά την απέλασή τους από τη Σουηδία, 5 Οκτωβρίου 2022
* RSA, Οι νέοι «Cartoneros» της Αθήνας, 14 Ιουλίου 2022
* RSA & PRO ASYL, Πρόσβαση των δικαιούχων διεθνούς προστασίας σε δικαιολογητικά έγγραφα και κοινωνικά δικαιώματα, 31 Μαρτίου 2022
* RSA, Αναγνωρισμένος πρόσφυγας επεστράφη στην Ελλάδα και βρίσκεται άπορος, ξεχασμένος και χωρίς έγγραφα, 4 Μαρτίου 2022
* RSA, Παρατηρήσεις επί του Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για την Ένταξη, 20 Ιανουαρίου 2022
